Ο φιλόλογος ως δημιουργός ψηφιακού περιεχομένου. Πεντάλογος βέλτιστης πρακτικής (Screencast)

Παρουσίαση στην ημερίδα Ψηφιακές τεχνολογίες και Νεοελληνική Φιλολογία: Ο φιλόλογος ως δημιουργός, διαχειριστής και χρήστης ψηφιακού περιεχομένου, Πανεπιστήμιο Πατρών – Τμήμα Φιλολογίας, 22 Οκτωβρίου 2014

Ποια ψηφιακή επανάσταση;

Όταν ξεκίνησα να ασχολούμαι με τους υπολογιστές, γύρω στο 1990, η οθόνη του πρώτου μου υπολογιστή (Macintosh Classic) ήταν ασπρόμαυρη και εξαιρετικά μικρή (με μέγεθος 9 ιντσών και ανάλυση 512×342 pixels[1]), το διαδίκτυο – ή πιο ορθά ο παγκόσμιος ιστός (WWW) μόλις είχε εφευρεθεί και μου ήταν, φυσικά, άγνωστος.

25 χρόνια αργότερα, το ίντερνετ βρίσκεται στην τσέπη του παντελονιού μου μέσω του κινητού μου τηλέφωνου που είναι περίπου 100 φορές πιο γρήγορο, έχει αποθηκευτική μνήμη περίπου 800 φορές μεγαλύτερη από τον πρώτο μου υπολογιστή και μνήμη προσωρινής αποθήκευσης (RAM) περίπου 4000 φορές μεγαλύτερη. Το τηλέφωνο που δεν είναι τηλέφωνο αλλά ένας υπολογιστής σε υπερ-φορητό μέγεθος δεν διαθέτει πληκτρολόγιο και ποντίκι αλλά οθόνη αφής, ενώ μπορεί επίσης να εκτελεί εντολές που του δίνω προφορικά στα αγγλικά (εφόσον δεχτούμε βέβαια ότι κατανοεί την αγγλική μου προφορά).

Στο άμεσο μέλλον τέτοιοι υπερ-φορητοί υπολογιστές θα είναι και ρολόι, γυαλιά, σκουλαρίκια, στυλό ή ο,τιδήποτε άλλο καταφέρουν να σχεδιάσουν οι μηχανικοί που πλάθουν το μέλλον της τεχνολογίας, στην προσπάθειά τους να καλύψουν ανάγκες ή υποτιθέμενες ανάγκες των ανθρώπων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι υπερ-φορητοί υπολογιστές αυτοί, που πρωτοεμφανίστηκαν το 2007 με την παρουσίαση του πρώτου iPhone από την Apple και στο μεταξύ είναι διαθέσιμοι σε διάφορα μεγέθη (με οθόνη μέχρι 12 ίντσες και βάρος λιγότερο από ένα κιλό) και είναι στο πρόγραμμα σχεδόν όλων κατασκευαστών υπολογιστών, έχουν πλέον μάλλον[2] ξεπεράσει σε πωλήσεις τους παραδοσιακούς «φορητούς υπολογιστές» και είναι – ή θα είναι στο άμεσο μέλλον – πανταχού παρόντες.

Ένας υπολογιστής που δεν είναι απλώς πάνω στο γραφείο ενός χρήστη, αλλά τον ακολουθεί, όπου αυτός βρίσκεται, έχει πλέον τη δυνατότητα να ξέρει που πήγε ο χρήστης του, με ποιους μίλησε, που δουλεύει, τι διαβάζει, τι είδε στο ίντερνετ ή στην πραγματική ζωή και τι του άρεσε και τι όχι[3]. Όλα αυτά αν του δώσει, φυσικά, ο χρήστης τα σχετικά δικαιώματα· και οι περισσότεροι χρήστες του δίνουν αυτό το δικαίωμα, είτε γιατί δεν έχουν ενημερωθεί για τις επιπτώσεις είτε γιατί, ως αντάλλαγμα, αποκτούν πληροφορίες που πιστεύουν πως χρειάζονται και υπηρεσίες που, στο μεταξύ, τους έχουν γίνει απολύτως απαραίτητες.

Οι μάχες της ψηφιακής επανάστασης – που στο μεταξύ δεν είναι ακριβώς επανάσταση αλλά κάτι φυσιολογικό και για τους περισσότερους καλοδεχούμενο – δεν γίνονται πλέον τόσο για τους χρήστες σε επαγγελματικό επίπεδο (εκεί δηλαδή που χρειάζονται εργαλεία παραγωγής και οι αποφάσεις παίρνονται κυρίως με βάση ορθολογιστικούς υπολογισμούς κέρδους και κόστους – κάτι στο οποίο η ψηφιακή τεχνολογία σίγουρα υπερτερεί, σε σύγκριση με «αναλογικές μεθόδους») αλλά για τους χρήστες σε καθημερινό επίπεδο: οι μεγάλοι παίχτες της ψηφιακής τεχνολογίας διαμορφώνουν σταδιακά ψηφιακούς αντικαταστάτες ή υποκατάστατα δραστηριοτήτων και αντικειμένων που πάντα τραβούσαν το ενδιαφέρον των χρηστών. Η μεταφορά τους στην ψηφιακή αρένα επιτρέπει, πλέον, την ευκολότερη μετατροπή της χρήσης τους σε οικονομικό κέρδος (monetization) κυρίως μέσω της διαφήμισης ή άλλων μορφών εξαγοράς ενδιαφέροντος σε χρήμα.

[1] Για σύγκριση: η τυπική οθόνη ενός κινητού τηλεφώνου έχει σήμερα μέγεθος μεταξύ 4,5 και 5,5 ίντσες, είναι φυσικά έγχρωμη και η τυπική της ανάλυση κυμαίνεται μεταξύ 540×960 και 1080×1920 pixels.

[2] Σύμφωνα τουλάχιστον με αυτή την ανάλυση: http://www.businessinsider.com/the-death-of-the-pc-tablet-sales-will-beat-notebook-sales-this-year-2013-1 (20 Οκτωβρίου 2014). Ανάλογα με το τι μετράει κανείς φτάνει φυσικά σε διαφορετικά συμπεράσματα, η συνολική τάση φαίνεται πάντως να είναι αυτή. Αν προσθέσουμε και τα «έξυπνα τηλέφωνα» στην εξίσωση, η αλλαγή γίνεται ακόμα πιο δραματική.

[3] Αυτά τα στοιχεία αλλά και πολύ περισσότερα είναι σε θέση να συλλέξει ένα έξυπνο τηλέφωνο ή ένας υπερφορητός υπολογιστής και με βάση αυτά να δημιουργήσει ένα προφίλ του χρήστη του – που αξιοποιείται για όποιο σκοπό επιλέξει αυτός που συλλέγει τα στοιχεία αυτά.

 

Φωτογραφία: Apple II by asvensson on 2014-07-03 12:37:53