Οι λάθος φωτογραφίες ξαναχτυπούν

Έγραφα τις προάλλες για το πως μπορεί να παρασυρθεί κανείς από μια εικόνα και να προσεγγίσει ένα ζήτημα μέσω του συναισθήματος, εκφράζοντας τον αποτροπιασμό του για κάτι που νομίζει πως βλέπει, το οποίο όμως στην πραγματικότητα είναι κάτι διαφορετικό.

Φυσικά μπορεί να παρασυρθεί κανείς εύκολα, τόσο στα κοινωνικά δίκτυα, όσο και σε «παράπλευρες» σελίδες ενημερωτικών sites, όπως το lifo.gr.

Από πολυδιαβασμένους και πολυεπαινεμένους δημοσιογράφους, όμως, σαν τον Άρη Χατζηστεφάνου του info-war.gr περιμένω, ή μάλλον απαιτώ, να ελέγχει τις πληροφορίες που δημοσιεύει. Η πέτρα του σκανδάλου και πάλι μια φωτογραφία, χωρίς αναφορά πηγής:

Γάζα Οι τρομοκράτες ξαναχτυπούν INFOWAR

Το κείμενο «Γάζα, οι τρομοκράτες ξαναχτυπούν» είναι teaser για ηχητικό απόσπασμα με σχετικό περιεχόμενο, το οποίο, δυστυχώς, δεν είναι προσβάσιμο (σήμερα 29.11.2012) που γράφω τις γραμμές αυτές. Χωρίς να ακούσω το απόσπασμα δεν μπορώ να βγάλω οριστικά συμπεράσματα, αλλά τόσο ο τίτλος, όσο και η περίληψη

Ο Tom Waits αναλύει μια επίθεση αυτοκτονίας και ο Τεν Τεν περιγράφει τα πρώτα βήματα της ισραηλινής τρομοκρατίας. Ένα πολιτικό παιχνίδι με θύματα αθώους παλαιστίνιους

βοηθούν να καταλάβουμε το γενικό νόημα. Πρόκειται για κριτική της επιχείρησης του Ισραήλ στη Γάζα, που χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατία. Η εικόνα επιβεβαιώνει την άποψη: ένα κορίτσι ζωγραφίζει μέσα σε ένα τσιμεντένιο αγωγό, προφανώς για να προφυλαχτεί από την «ισραηλινή τρομοκρατία».

Και πάλι, όμως, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Η εικόνα προέρχεται από την πόλη Nitzan, στο Ισραήλ και είναι τραβηγμένη από τον Ισραηλινό φωτογράφο Uriel Sinai. Την είχε περιλάβει η ισραηλινή εφημερίδα haaretz.com στη ροή που δημοσιεύει στο tumblr και εκεί έτυχε να την δω εγώ.

Δεν στέκομαι στα βασικά της δημοσιογραφίας, που τα ξέρει και κάποιος που δεν είναι δημοσιογράφος όπως εγώ, την αναφορά της πηγής και την διασταύρωση των στοιχείων. Αυτά έχουν καταντήσει ψιλά γράμματα. Βρίσκω ειρωνικό πως, τελικά, η φωτογραφία υπονομεύει το επιχείρημα του Χατζηστεφάνου, αφού τουλάχιστον εμένα με έκανε να σκεφτώ τι είναι τρομοκρατία και τι όχι.

Αχ αυτό το ρημάδι το Ίντερνετ…

… που μας πλημμυρίζει με εικόνες, αχ και αυτά τα κοινωνικά δίκτυα που μας κάνουν να μοιραζόμαστε εικόνες και συναιαισθήματα με άλλους. Και οι εικόνες κολλάνε καλά στα στερεότυπά μας και αμέσως αποκτούμε αποδείξεις για αυτά που νομίζουμε πως συμβαίνουν. Να ένα σημερινό παράδειγμα:

Το σχόλιο του Πέτρου Τατσόπουλου στο Facebook.

Ο Τατσόπουλος, πολυσυζητημένος τις μέρες αυτές για την καθόλου μετριόφρονα δήλωση πως έχει πηδήξει τη μισή Αθήνα, επομένως δεν μπορεί να είναι ομοφυλόφιλος όπως του προσάπτει η Χρυσή Αυγή (παρεπιμπτόντως, η δήλωση μου ακούστηκε εξ αρχής ομοφοβική, αλλά αυτό είναι θέμα άλλου κειμένου) κοινοποίησε μια «αποτρόπαιη» εικόνα που δημοσιεύτηκε στο lifo.gr από τον Άρη Δημοκίδη. Προέρχεται, λένε, από τη Γάζα. Ο τίτλος «Εντωμεταξύ στη Γάζα» υπονοεί πως η φωτογραφία είναι πρόσφατη και συνδέεται με τα πρόσφατα γεγονότα στη Γάζα.

Αν παρακολουθεί όμως κανείς από κοντά τις εξελίξεις στη Γάζα ξέρει πως αυτή τη στιγμή στη Γάζα δεν υπάρχουν Ισραηλινοί στρατιώτες. Ο ισραηλινός στρατός αποσύρθηκε από τη Γάζα ήδη το 2005. Κάτι λοιπόν δεν πάει καλά με τη φωτογραφία. 10 λεπτά αναζήτησης στο Google προσφέρουν την εξής πληροφορία:

http://www.urbangallery972.com/product_show_1341.html

Προκύπτει λοιπόν πως η φωτογραφία έχει τραβηχτεί στη Χεβρώνα, στη Δυτική όχθη, τον Μάιο του 2003, από τον Ισραηλινό φωτογράφο Ziv Koren. Και πως το παιδάκι δεν είναι από την Παλαιστίνη, αλλά από γονείς Ισραηλινούς εποίκους και πως είναι ντυμένο έτσι για κάποια γιορτή.

Και έτσι διαλύεται ο πύργος των συναισθημάτων και των προκαταλήψεων, των γρήγορων συμπερασμάτων για ένα ζήτημα, το Παλαιστινιακό, που είναι μπερδεμένο και πολυσύνθετο και δεν ενδείκνυται για γρήγορες αντιδράσεις, ούτε για προσέγγιση με συναισθήματα.

Υ.Γ. Έγραψα το εξής σχόλιο στο lifo.gr και αναμένω δημοσίευση από τον διαχειριστή:
«Η φωτογραφία προέρχεται από τη Χεβρώνα και έχει τραβηχτεί τον Μάιο του 2003 όπως μπορεί να δει κανείς εδώ: http://www.urbangallery972.com/product_show_1341.html
Η απίστευτη και αποτρόπαιη φωτογραφία είναι απλώς προπαγάνδα.»