Μέρκελ προς Τσίπρα – Η επιστολή

Sehr geehrter Herr Ministerpräsident,

zu Ihrer Vereidigung als Ministerpräsident der Hellenischen Republik gratuliere ich Ihnen. Sie treten Ihr Amt in einer schwierigen Zeit an, in der Sie vor einer großen Verantwortung stehen.

Ich hoffe, dass die Zusammenarbeit mit Ihnen die traditionell gute und tiefe Freundschaft zwischen unseren Völkern weiter festigen und vertiefen möge.

Für Ihre künftige Arbeit als Ministerpräsident wünsche ich Ihnen viel Kraft und Erfolg.

Mit freundlichen Grüßen

Angela Merkel
Bundeskanzlerin der Bundesrepublik Deutschland

Αξιότιμε κύριε Πρωθυπουργέ,

σας συγχαίρω για την ορκομωσία σας [στο αξίωμα] του πρωθυπουργού της Ελληνικής Δημοκρατίας. Αναλαμβάνετε το αξίωμα σε μια δύσκολη περίοδο, στην οποία αναλαμβάνεται μια μεγάλη ευθύνη.

Ελπίζω πως η συνερασία μαζί σας θα στερεώσει και εμβαθύνει περισσότερο την παραδοσιακά καλή και βαθιά φιλία μεταξύ των λαών μας.

Σας εύχομαι για την μελλοντική δραστηριότητα σας ως Πρωθυπουργό πολλή δύναμη και επιτυχία.

Με φιλικούς χαιρετισμούς,

Angela Merkel

Εντελώς απρόσωπη η επιστολή, βγαλμένη εντελώς μέσα από εγχειρίδιο αλληλογραφίας, χωρίς κανένα προσωπικό τόνο και αποφυγή προσωπικής τοποθέτησης, εκτός από τη γενική αναφορά περί δύσκολης εποχής και της παραδοσιακά καλής φιλίας κτλ.

Η «Κυβέρνηση της Αριστεράς» και η Γερμανία

Δεν πολιτικολογώ συνήθως εδώ, καθώς έξω από τον χορό (εδώ στη Γερμανία) πολλά τραγούδια λένε: δεν με έχουν αγγίξει προσωπικά τα Μνημόνια και η κρίση, τα πράγμα από μακριά φαντάζουν σίγουρα διαφορετικά απ’ ό,τι όταν τα ζει κανείς στο πετσί του (και στην τσέπη του). Αλλά σήμερα ήταν η πρώτη μέρα με «Κυβέρνηση της Αριστεράς» και οι ερωτήσεις ή αντιδράσεις ήταν κάμποσες.

Ένας συνάδελφος ήταν απίστευτα τσατισμένος, επειδή το ευρώ πέφτει και δεν θα μπορέσει μάλλον να πάει διακοπές στις ΗΠΑ, όπως πάντα. Ένας άλλος προσπαθούσε να καταλάβει πως είναι δυνατό ένα αριστερό κόμμα να συνασπίζεται με ένα δεξιό λαϊκιστή. Δεν μπόρεσα να τον διαφωτίσω. Μια μάλλον προοδευτική συνάδελφος μου είπε πως καταλαβαίνει γιατί οι Έλληνες ψήφισαν όπως ψήφισαν — δεν συμφωνεί, υποθέτω, με τα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα. Ο συνάδελφος των γαλλικών, αφού του περιέγραψα περίπου τις βασικές αρχές των κομμάτων και τα θέματα του προεκλογικού αγώνα την ώρα που τρώγαμε, μου απάντησε, με κάπως φιλοσοφικό τόνο, «Πρόκειται δηλαδή για μα χώρα που δεν μπορεί να κυβερνηθεί». Δεν του απάντησα, αλλά έτσι σκέφτεται ο μέσος Δυτικοβορειοευρωπαίος που δεν γνωρίζει και πολλά για το πως προέκυψε ιστορικά  η σημερινή Ελλάδα και πως είναι οργανωμένη η ελληνική κοινωνία. Μια άλλη Γερμανίδα φίλη που εργάζεται στον τραπεζικό τομέα δεν μπορεί να καταλάβει πως είναι δυνατόν να γίνεται συζήτηση για αθέτηση των συμφωνημένων — σχετικά με το χρέος και πιθανό του κούρεμα. Η ίδια ελπίζει να μην υποχωρήσει η Μέρκελ σε σχετική διαπραγμάτευση.

Οι περισσότεροι άνθρωποι με τους οποίους συνομιλώ κάθε μέρα, τουλάχιστον αυτοί που ενημερώνονται με κάτι παραπάνω από την Bild, γνωρίζουν την πραγματική κατάσταση στην Ελλάδα· τα αδιέξοδα που προκάλεσε το σταθεροποιητικό πρόγραμμα, το πρόβλημα της φτώχειας, της ανεργίας, της περίθαλψης κτλ. Οι εφημερίδες και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί περιγράφουν τακτικά την κατάσταση.

Η γερμανική κοινή γνώμη δεν αποτελείται, δυστυχώς, μόνο από αυτούς. Το 2015 δεν είναι 2012 ούτε στη Γερμανία. Η Μέρκελ έχει πλέον σοβαρό ανταγωνισμό στα δεξιά της, την «Εναλλακτική πρόταση για τη Γερμανία» (Alternative für Deutschland), ένα κόμμα που ιδρύθηκε πρόσφατα από ευρωσκεπτικιστές που επιθυμούν την κατάργηση του Ευρώ και δεν χάνουν ευκαιρία να χύνουν τη χολή τους για το σταθεροποιητικό πρόγραμμα της Ελλάδας και για τους Έλληνες γενικότερα. Με την πίεση της AfD από τα δεξιά η Μέρκελ θα αποδεχτεί διαπραγματευτικές λύσεις για το «ελληνικό πρόβλημα» μόνο αν αυτές δεν επηρεάζουν αρνητικά τα δημοσιονομικά μεγέθη της Γερμανίας. Αν κάτι ξέρει να κάνει καλά η Μέρκελ, αυτό είναι να αποφεύγει κινήσεις που διακινδυνεύουν την εξουσία της — και σε αυτό είναι πραγματικά αδίστακτη.

Δεν ξέρω τι γίνεται στην Ισπανία, την Πορτογαλία ή την Ιταλία, η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ δεν δημιουργεί κλίμα αλλαγής στη Γερμανία. Η τωρινή κυβέρνηση Μέρκελ είναι κυβέρνηση συνασπισμού με τους Σοσιαλδημοκράτες, με 504 έδρες στο Κοινοβούλιο (από 631 συνολικά). Η πολιτική της Μέρκελ δεν ήταν ποτέ νεοφιλελεύθερη και οι Σοσιαλδημοκράτες πέρασαν αρκετά αριστερά θέματα στη κυβέρνηση (όπως την κατώτατη ωρομίσθια απασχόληση στα 8,50 ευρώ). Για πολλύς συντηρητικούς Γερμανούς η CDU της Μέρκελ έχει μετακινηθεί πολύ προς τα αριστέρα, εξού και τα υψηλά ποσοστά της AfD.

Ελπίζω ο ΣΥΡΙΖΑ να πάει σε διαπραγμάτευση με ένα συνολικό, ρεαλιστικό και λεπτομερώς μελετημένο σχέδιο. Θα ήταν λάθος να έχουν σαν στόχο να στείλουν τους Γερμανούς στο ταμείο για να πληρώσουν μέσω κουρέματος ή διεκδίκησης των γερμανικών αποζημιώσεων — μια τέτοια προσέγγιση θα ήταν καταδικασμένη και γιατί η Μέρκελ θα έχει πίσω της και την κονή γνώμη που δεν θα δεχτεί κάτι τέτοιο (βλ. τον απογοητευμένο συνάδελφο που ενοχλείται από το φτηνό ευρώ ή τον συνάδελφο των γαλλικών που δεν καταλαβαίνει τι παίζει στην Ελλάδα). Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να έχει θετικό χαρακτήρα, με σοβαρές προτάσεις για δημιουργία θέσεων εργασίας, εξόντωση της διαφθοράς και εξαφάνιση της φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής, ενδεχομένως σε συνεργαία με τους σοσιαλδημοκράτες της SPD. Ο σύμμαχος τους ΣΥΡΙΖΑ στη Γερμανία, το κόμμα DIE LINKE, έχει περιθωριακό χαρακτήρα και δεν μπορεί να μεταλλάξει την κοινή γνώμη σε τέτοιο βαθμό που να επηρεάσει μια μελλοντική διαπραγμάτευση.